De kok die plots piloot werd: Opinie over het reilen en zeilen van de hedendaagse media

642x999_7583496

Dat de manier van werken bij de Vlaamse en Nederlandse media de laatste weken nogal vaak in opspraak is gekomen in -o ironie- de Vlaamse en Nederlandse media is voor haast niemand onopgemerkt voorbij gegaan. De ene lezersbrief na de andere, opiniestuk na opiniestuk, de commentaren stapelen zich langzaam op. Ook de reacties op sociale media liegen er niet om, er is duidelijk wat aan de hand in het Vlaamse medialandschap. Maar wat, en valt het op te lossen?

Het beheerst onze media hoogstwaarschijnlijk al een tijdje, maar god wat hebben we er de laatste tijd een overvloed aan: sensatie! Om de dingen bij naam te noemen, sensatie, dat Van Dale definieert als een sterke beroering door een verrassend voorval of bericht. Dit simpele begrip zorgt momenteel voor heel wat controverse over de berichtgeving van verscheidene Vlaamse nieuwsmedia. Waaronder ook de nieuwsverschaffers die eerder als kwaliteitsvol werden beschouwd zoals De Morgen en het Journaal. En daar ligt, in mijn opinie, het grootste probleem. Dat elk nieuwsmedium zijn eigen filosofie en strategie heeft over het omgaan met actuele gebeurtenissen en het verslag hiervan, lijkt me logisch. We leven dan ook in een democratisch land waar persvrijheid hoog in het vaandel wordt gedragen, bovendien ben ik al helemaal geen fan van eenheidsworst en dus steun ik iedere interpretatie van het journalistieke metier, hoe verschillend deze ook moge zijn.

Wat mij echter stoort is dat er in de, weliswaar kleine, wereld van de Vlaamse en Nederlandse mainstream nieuwsverslaggeving geen enkele speler meer overblijft die het nieuws brengt op een genuanceerde manier. Sensatievolle feitjes worden om ter snelst online geplaatst, vaak zonder spellingscontrole en compleet met een ronkende titel die, indien de lezer het artikel aanklikt, uiteindelijk voor een teleurstelling zorgt als men er achter komt dat er in feite weinig verscholen zit achter die uitnodigende kop. Dit fenomeen gaat door het leven onder de naam clickbait, door online nieuwsverschaffers in gebruik genomen op sociale media om hun advertentieopbrengsten een boost te geven. Bovendien is niet alleen de manier waarop het nieuws zijn publiek bereikt veranderd, ook de inhoud moet er stilaan aan geloven.

Het meest schrijnende voorbeeld deed zich slechts enkele weken geleden voor: de vliegtuigcrash in de Alpen met een toestel van Germanwings. Bij de berichtgeving hierover, toen er bekent raakte dat het toestel mogelijk was neergestort door toedoen van de copiloot, werd het een heuse race om zo snel mogelijk een gezicht op deze persoon te kunnen plakken, zoals de sensatie het wil. In deze race leken heel wat journalisten vergeten te zijn de bron van deze afbeelding deftig na te kijken. Ze googelden simpelweg de naam van de piloot ter sprake en haasten zich om als eerste de afbeelding op de sociale media los te laten. Wat later bleek: de foto die verspreid werd onder de ronkende krantentitels, toonde het gezicht van een naamgenoot, die in feite kok was in de Bern, nog nooit een vliegtuig had bestuurd en die daarenboven nog steeds op de aardbodem vertoefde. Naast deze lapsus in de bronnenkritiek liep de verslaggeving over dit nieuwsfeit ook nog op andere plekken spaak. Zo schuwden enkele het niet om de nabestaanden van de slachtoffers om een reactie te vragen, of doorzochten sommige onder hen het privéleven van de copiloot op zoek naar mogelijke aanleidingen voor de misdaad, die op dat moment niet eens helemaal bewezen was.

De media die hieraan schuldig bevonden werden, kregen het van een paar enkelingen behoorlijk te voortduren in diverse columns, blogberichten en opiniestukken, maar de wond werd snel gezalfd en onder het motto dat zelf de beste breister wel eens een steek laat vallen werd hen alles vergeven. Van dat andere motto over een ezel en een steen hadden sommige blijkbaar nog nooit gehoord en enkele weken later besloot een korps journalisten om zich toch maar weer aan die steen te stoten. De dood van oud-politicus Steve Stevaert joeg een schokgolf door Vlaanderen, maar het lijk was nog niet koud of nabestaande werden overspoeld met telefoontjes. Ondertussen speculeerden krantenkoppen er lustig op los en werd er alles aan gedaan om de dood van Stevaert zo sensatievol mogelijk te maken. Het zoveelste nieuwsfeit dat deze metier schaamrode wangen bezorgde.

De prangende vraag hierbij blijft dan welke nieuwswaarde een afbeelding van een betrokken persoon heeft? Of wat een lezer bijleert door een emotionele reactie van een familielid? Zijn dit soort fouten, die enkel de sensatie ten goede komen, en tegelijk zorgen voor collateral damage, die extra clicks wel waard? Is dit de richting die wij, als consumenten, uit willen met nieuwsverslaggeving?

Natuurlijk moet er hierbij enige nuance worden gebracht. Allereerst wil ik niet elke journalist of krant over de zelfde kam scheren en besef ik maar al te goed dat er over bovenstaande nieuwsfeiten in bepaalde gevallen wel correct bericht is gegeven. Ten tweede moet ook de hoge werkdruk die journalisten ervaren erkent worden, meestal veroorzaakt door de slopende concurrentie in het medialandschap. Daarnaast zijn de snelle ontwikkelingen in de wereld der journalistiek niet altijd even makkelijk te volgen en bracht de sociale media een nieuwe dimensie die voor een revolutie heeft gezorgd in verband met de snelheid waarmee de media zijn publiek bereikt.

Moet er wat tijd worden gegeven aan het vak om zich aan te passen aan de veranderlijke omstandigheden of hebben we hier te maken met het structureel probleem van een te hoge commercialisering van het nieuws? Waarbij clicks en winstcijfers boven kwaliteit staan. En waarbij het initiële doel van de journalistiek, dat van de vierde macht als onafhankelijk controleorgaan, stilaan aan de kant wordt geschoven? Indien dat laatste het geval is, moet er dan worden gepleit voor een Nieuwe Journalistiek, waarbij het winstbejag opnieuw geplaatst moet worden onder de notie van kwaliteit? Stuk voor stuk vragen die nog niet meteen voor een oplossing staan en waar eerst mogelijk nog ontelbare piloten moeten verward worden met hun naamgenoot.

Goran Verluyten

Dit artikel verscheen ook op opiniestukken.nl.
http://www.opiniestukken.nl/opiniestukken/artikel/961/Is-dit-de-richting-die-wij-als-consumenten-uit-willen-met-nieuwsverslaggeving

Advertenties

Een gedachte over “De kok die plots piloot werd: Opinie over het reilen en zeilen van de hedendaagse media

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s