Drugsgeweld in Mexico

new-infographic

24 februari 2013, Michoacán, Mexico; de bewoners van Tepalcatepec, een dorpje in de door oorlog verscheurde staat, verzamelen op het dorpsplein. Ze hebben genoeg van het aanhoudende geweld en besluiten het heft in eigen handen te nemen. Onder leiding van dokter Jose Manuel Mireles werpen ze controleposten en wegversperringen op. De autodefensas zijn geboren.

Bestaande uit gewone dorpelingen reageren ze op het onvermogen van de ordediensten om hen te beschermen tegen de nietsontziende drugskartels die sinds 2006, bij het uitbreken van de drugsoorlog, de lokale bevolking terroriseren. Deze kartels domineren al decennia lang het leven in Mexico, maar in 2006 escaleerde de situatie.

President ontketent drugsoorlog

President Felipe Calderón, die dat jaar in functie trad, besloot de kartels hard aan te pakken en ging op een uitermate agressieve manier te werk. Hij zette het leger in en richtte zich vooral op het liquideren of gevangennemen van de kartelbazen. Hiermee wilde hij vooral faam en persaandacht verwerven. mexicaanse-drugsoorlog (2) Deze strategie had echter het omgekeerde effect; het aantal moorden steeg met meer dan de helft, waardoor de regio tot de dodelijkste op de wereld behoorde. Het doodden van de kartelbazen desorganiseerde en decentraliseerde de werking van de kartels waardoor er chaos binnen de organisaties bestond, die zich weerspiegelde in een toename van geweld. Kartels vielen uit elkaar en scheurden zich af, wat resulteerde in groeiende rivaliteit en een bevolking die hier de dupe van werd. In deze regio was het vooral het Knights Templar cartel dat angst en terreur zaaide. Dit kartel affilieerde zich in 2011 met El Chapo in hun gezamenlijke strijd tegen een concurrerende bende.

Jose Mireles en de opkomst van de autodefensas

Ook de komst van een nieuwe president in 2012, kon het tij niet keren. Deze president, Enrique Peña Nieto, negeerde veelal het probleem en focuste op structurele veranderingen binnen onderwijs en economie. De bevolking kwam alleen te staan en viel ten prooi aan de moordzuchtige bendeleden. Eind 2012 bereikte het geweld een ongeziene hoogte waardoor verschillende municipaliteiten zich besloten te bewapenen. In februari 2013 wierp Jose Mireles zich op als leider van deze beweging en verschillende dorpen kwamen onder zijn bevel terecht. Deze self defense groepen verspreidden zich al snel doorheen de regio waardoor er na een jaar al 33 gemeenten zich hadden bewapend tegen de drugskartels.

In de ogen van de overheid dreigden deze volksmilities te ontsporen en een oplossing was nodig om hun opmars te stoppen. In januari 2014 begon het leger en de politiediensten met de ontwapening van de paramilitaire milities. De voornaamste strategie hiervoor is de zogenaamde legal immunity. sdg Hierbij krijgen de groepen de mogelijkheid om zonder vervolging hun wapens neer te leggen. Deze strategie combineert de overheid vaak met een opname van de autodefensas in landelijke politie-eenheden, waarbij ze nog steeds gewapend hun gemeenschappen beschermen, maar ditmaal onder het gezag van de federale overheid.

Goed of kwaad?

Niet alle militieleden geven de strijd zo eenvoudig op. Jose Manuel Mireles, de befaamde oprichter en leider van de militiebeweging, weigerde op te gaan in de structuur van de overheid. Door deze houding werd hij uit de bestuursraad van de autodefensas ontslagen en nam Papa Pitufo of ‘Grote Smurf’ de leiding van hem over. Deze coup de theatre had verdeeldheid en desorganisatie binnen de milities tot gevolg. Hierop vluchtte Mireles en probeerde hij onder te duiken om uit de handen van de overheid te blijven. In juni 2014 kwam zijn vluchtpoging ten einde wanneer hij samen met een tiental andere paramilitaire activisten werd opgepakt. Hij wordt beschuldigt van het overtreden van de Mexicaanse wapenwet.

Naamloos

Na dit schisma binnen het leiderschap van de autodefensas gaat het enkel nog bergafwaarts voor de groepering. Eens opgenomen binnen de structuren van de lokale en federale ordediensten kwamen de militieleden in de verleiding van corruptie en criminaliteit. Vetes en verraad zorgen voor verdere afbrokkeling van de centrale machtsstructuren waardoor verschillende facties elkaar met de wapens bekampen. Daarnaast zijn deze landelijke politiemachten doordrongen van bendeleden en werken vele leden nauw samen met de kartels. De lijn tussen goed en kwaad is steeds dun op het Mexicaanse platteland.

Goran Verluyten

Foto: CC Ignacia JuarezEsther VargasArmando Solis

Advertenties

Terrorisme en de media: a love story?

15612961193_ab7c67d98a_k

Foto: Guillaume Galmiche

 

Van een meningsverschil met je collega tot twee entiteiten die elkaar met tanks en rakettenwerpers te lijf gaan: sinds mensenheugenis maken conflicten, zijnde groot of klein, een deel uit van een samenleving. Ook op de dag van vandaag uitten deze conflicten zich op verschillende manieren. In het bijzonder de veelbesproken gruweldaden van terreurgroepering Daesh staan, vooral na de aanslagen in Parijs, in de spotlight van de media. Deze vorm van conflict, genaamd terrorisme, doet veel vragen rijzen rond de band tussen deze organisaties en de nieuwsverschaffers die over hun daden berichten. Is er eventueel een wederzijdse verstandhouding tussen beide? En wat is de invloed van deze relatie op het nieuws dat de consument onder ogen krijgt?

Religieus terrorisme of geesteszieke schutter

Bij de definitie van dit begrip loopt het al meteen mis. Er is namelijk nog steeds geen coherente beschrijving van terrorisme die iedereen aanvaard. Dit levert in de verslaggeving hierover herhaaldelijk problemen op. De partijen raken het niet eens over het verschil tussen een terroristische organisatie en vrijheidsstrijders. Hamas is een voorbeeld van deze moeilijke evenwichtsoefening. Ook over de rol van de staat in terreur is er nog onenigheid. De lijn tussen staatsterrorisme en gelegitimeerde militaire actie is zeer dun.

Voor velen kan dit op onbenullige muggenzifterij lijken, maar deze kwestie rijkt verder dan wat juridisch touwgetrek. Zo heeft de pers vrij spel over wanneer ze wel of niet de term terrorisme hanteren in hun verslaggeving. Bijgevolg kan hun woordenschat er erg bias uitzien. Hierbij komt overwegend de dubbele standaard bij de verslaggeving over moslimextremisten en radicalen met christelijke achtergrond in de kijker. Waar de schutters van de aanslagen in Parijs op 13 november al snel onder de noemer van moslimterrorisme worden geplaatst, wordt deze lijn niet voor iedereen doorgetrokken. Zo was er op 27 november een aanval op een centrum van Planned Parenthood in het Amerikaanse Colorado Springs. Hier berichtten de nieuwsoutlets over de schutter als lone-wolf, die waarschijnlijk geestesziek was. Is niet elke persoon die dergelijke daden verricht geestesziek? En waarom volgt de media dit spoor niet bij moslimextremisme? Waarom laat men bij de Planned Parenthood aanslag het woord terrorisme weg? Beide voorvallen voldoen namelijk aan de vereisten van terreur: het plegen van geweld met demoraliserend en angstwekkend doel in functie van het bereiken van een politiek oogmerk. Beide willen angst wekken om in de toekomst praktijken te voorkomen die niet stroken met hun (vervaagde) blik op de wereld.

Sensatie en zaaien van angst

Ondanks de moeilijke relatie tussen terrorisme en de pers, hebben beide elkaar nodig. Ze hebben een wederzijdse relatie met elkaar. De definitie van terrorisme waarborgt het gebruik van de media. Angst zaaien vormt het voornaamste doel van de meeste groeperingen, en dit op een zo aanzienlijk mogelijke schaal om hun politieke doel te bereiken. De angst valt, zonder de aandacht van de nieuwsverschaffers, moeilijk te verspreiden. Terreurorganisaties doen er dan ook alles aan om deze media-aandacht op te eisen. Ze willen veel slachtoffers maken, meestal op een drukke, symbolische plaats (Twin Towers, Stade de France), en dit op een gewelddadige manier. Om zodanig de nodige aandacht voor hun zaak te verkrijgen.

De media speelt echter onbewust in op de verspreiding van deze angst. Terreur, en hoofdzakelijk die binnen de grenzen van de westerse wereld, neemt steeds vaker een aanmerkelijk deel van een journaaluitzending in. Met uitgebreide analyses, verslagen ter plaatse, spectaculaire amateurbeelden en een live twitterfeed zorgen de verslaggevers dat het publiek niets hoeft te missen. De redactie, vaak onder tijdsdruk, is goed genoeg ingelicht om te weten dat dergelijke items een groot aantal views, hits en clicks voortbrengen. De term ‘sensatie’ valt hier het best bij te plaatsen. Om een zo uitgebreid mogelijk publiek te bereiken, wordt er over dergelijke gebeurtenis menigmaal op een sensationele manier verslag gegeven, die weinig effectieve nieuwswaarde heeft. Integendeel draagt dit soort journalistiek bij aan de mate waarin de bevolking angst heeft voor bepaalde fenomenen. De sensationele en uitgebreide verslaggeving zorgt voor een vertekend beeld van de werkelijkheid.

‘De definitie van terrorisme waarborgt het gebruik van de media.’

Deze verstandhouding zorgt voor een neerwaartse spiraal, waar de media-aandacht een stijging van het aantal terroristische daden teweeg brengt. Bekend hierbij is het fenomeen van de follow up attacks. Dit soort terreur vindt meermaals plaats in de periode na een grote terroristische aanslag die uitgebreid door de media werd opgevolgd. Dergelijke copy cats voeren gelijkaardige aanslagen uit in de hoop hun politieke doel te belichten in de daaropvolgende mediastorm.

Nuance en bewustwording

Moeten we dan stoppen met de verslaggeving over terreur uit angst de wil van de terroristen te voeden? Nee, uiteraard niet, dat zou in strijd zijn met de deontologische en ethische regels die de journalistiek dient te volgen. We moeten daarentegen wel bewust zijn van deze, wellicht onbedoelde, wederzijdse relatie tussen media en terreur. De berichtgeving over dit soort gebeurtenissen moet bovendien van de nodige nuance worden voorzien. Op deze manier dient te worden voorkomen dat de bevolking op basis van ongegronde veronderstellingen en spectaculaire beelden onnodig beangstigd wordt.

Goran Verluyten

Foto: Guillaume Galmiche

De kok die plots piloot werd: Opinie over het reilen en zeilen van de hedendaagse media

642x999_7583496

Dat de manier van werken bij de Vlaamse en Nederlandse media de laatste weken nogal vaak in opspraak is gekomen in -o ironie- de Vlaamse en Nederlandse media is voor haast niemand onopgemerkt voorbij gegaan. De ene lezersbrief na de andere, opiniestuk na opiniestuk, de commentaren stapelen zich langzaam op. Ook de reacties op sociale media liegen er niet om, er is duidelijk wat aan de hand in het Vlaamse medialandschap. Maar wat, en valt het op te lossen?

Het beheerst onze media hoogstwaarschijnlijk al een tijdje, maar god wat hebben we er de laatste tijd een overvloed aan: sensatie! Om de dingen bij naam te noemen, sensatie, dat Van Dale definieert als een sterke beroering door een verrassend voorval of bericht. Dit simpele begrip zorgt momenteel voor heel wat controverse over de berichtgeving van verscheidene Vlaamse nieuwsmedia. Waaronder ook de nieuwsverschaffers die eerder als kwaliteitsvol werden beschouwd zoals De Morgen en het Journaal. En daar ligt, in mijn opinie, het grootste probleem. Dat elk nieuwsmedium zijn eigen filosofie en strategie heeft over het omgaan met actuele gebeurtenissen en het verslag hiervan, lijkt me logisch. We leven dan ook in een democratisch land waar persvrijheid hoog in het vaandel wordt gedragen, bovendien ben ik al helemaal geen fan van eenheidsworst en dus steun ik iedere interpretatie van het journalistieke metier, hoe verschillend deze ook moge zijn.

Wat mij echter stoort is dat er in de, weliswaar kleine, wereld van de Vlaamse en Nederlandse mainstream nieuwsverslaggeving geen enkele speler meer overblijft die het nieuws brengt op een genuanceerde manier. Sensatievolle feitjes worden om ter snelst online geplaatst, vaak zonder spellingscontrole en compleet met een ronkende titel die, indien de lezer het artikel aanklikt, uiteindelijk voor een teleurstelling zorgt als men er achter komt dat er in feite weinig verscholen zit achter die uitnodigende kop. Dit fenomeen gaat door het leven onder de naam clickbait, door online nieuwsverschaffers in gebruik genomen op sociale media om hun advertentieopbrengsten een boost te geven. Bovendien is niet alleen de manier waarop het nieuws zijn publiek bereikt veranderd, ook de inhoud moet er stilaan aan geloven.

Het meest schrijnende voorbeeld deed zich slechts enkele weken geleden voor: de vliegtuigcrash in de Alpen met een toestel van Germanwings. Bij de berichtgeving hierover, toen er bekent raakte dat het toestel mogelijk was neergestort door toedoen van de copiloot, werd het een heuse race om zo snel mogelijk een gezicht op deze persoon te kunnen plakken, zoals de sensatie het wil. In deze race leken heel wat journalisten vergeten te zijn de bron van deze afbeelding deftig na te kijken. Ze googelden simpelweg de naam van de piloot ter sprake en haasten zich om als eerste de afbeelding op de sociale media los te laten. Wat later bleek: de foto die verspreid werd onder de ronkende krantentitels, toonde het gezicht van een naamgenoot, die in feite kok was in de Bern, nog nooit een vliegtuig had bestuurd en die daarenboven nog steeds op de aardbodem vertoefde. Naast deze lapsus in de bronnenkritiek liep de verslaggeving over dit nieuwsfeit ook nog op andere plekken spaak. Zo schuwden enkele het niet om de nabestaanden van de slachtoffers om een reactie te vragen, of doorzochten sommige onder hen het privéleven van de copiloot op zoek naar mogelijke aanleidingen voor de misdaad, die op dat moment niet eens helemaal bewezen was.

De media die hieraan schuldig bevonden werden, kregen het van een paar enkelingen behoorlijk te voortduren in diverse columns, blogberichten en opiniestukken, maar de wond werd snel gezalfd en onder het motto dat zelf de beste breister wel eens een steek laat vallen werd hen alles vergeven. Van dat andere motto over een ezel en een steen hadden sommige blijkbaar nog nooit gehoord en enkele weken later besloot een korps journalisten om zich toch maar weer aan die steen te stoten. De dood van oud-politicus Steve Stevaert joeg een schokgolf door Vlaanderen, maar het lijk was nog niet koud of nabestaande werden overspoeld met telefoontjes. Ondertussen speculeerden krantenkoppen er lustig op los en werd er alles aan gedaan om de dood van Stevaert zo sensatievol mogelijk te maken. Het zoveelste nieuwsfeit dat deze metier schaamrode wangen bezorgde.

De prangende vraag hierbij blijft dan welke nieuwswaarde een afbeelding van een betrokken persoon heeft? Of wat een lezer bijleert door een emotionele reactie van een familielid? Zijn dit soort fouten, die enkel de sensatie ten goede komen, en tegelijk zorgen voor collateral damage, die extra clicks wel waard? Is dit de richting die wij, als consumenten, uit willen met nieuwsverslaggeving?

Natuurlijk moet er hierbij enige nuance worden gebracht. Allereerst wil ik niet elke journalist of krant over de zelfde kam scheren en besef ik maar al te goed dat er over bovenstaande nieuwsfeiten in bepaalde gevallen wel correct bericht is gegeven. Ten tweede moet ook de hoge werkdruk die journalisten ervaren erkent worden, meestal veroorzaakt door de slopende concurrentie in het medialandschap. Daarnaast zijn de snelle ontwikkelingen in de wereld der journalistiek niet altijd even makkelijk te volgen en bracht de sociale media een nieuwe dimensie die voor een revolutie heeft gezorgd in verband met de snelheid waarmee de media zijn publiek bereikt.

Moet er wat tijd worden gegeven aan het vak om zich aan te passen aan de veranderlijke omstandigheden of hebben we hier te maken met het structureel probleem van een te hoge commercialisering van het nieuws? Waarbij clicks en winstcijfers boven kwaliteit staan. En waarbij het initiële doel van de journalistiek, dat van de vierde macht als onafhankelijk controleorgaan, stilaan aan de kant wordt geschoven? Indien dat laatste het geval is, moet er dan worden gepleit voor een Nieuwe Journalistiek, waarbij het winstbejag opnieuw geplaatst moet worden onder de notie van kwaliteit? Stuk voor stuk vragen die nog niet meteen voor een oplossing staan en waar eerst mogelijk nog ontelbare piloten moeten verward worden met hun naamgenoot.

Goran Verluyten

Dit artikel verscheen ook op opiniestukken.nl.
http://www.opiniestukken.nl/opiniestukken/artikel/961/Is-dit-de-richting-die-wij-als-consumenten-uit-willen-met-nieuwsverslaggeving

Hoe Vice de gevestigde media tegen de schenen schopt

vice-logo

Vice samenvatten in één zin? Onmogelijk. Reporters die vaak excentrieker zijn dan de onderwerpen waarover ze berichten; roken, drinken en zelf gebruik van drugs terwijl de camera draait; expliciete woordenschat die ieders grootmoeder een hartaanval zou bezorgen en een hoop andere ongeregeldheden. Dit lijkt op het eerste gezicht haast alle regels van de journalistiek te overtreden, toch is dit de onorthodoxe manier waarop Vice zijn succesformule baseerde en zo de wereld veroverde met een vernieuwende visie op de hedendaagse journalistiek.

Vice werd geboren onder de naam ‘Voice of Montreal’ in 1994 als een project van Shane Smith, een student politieke wetenschappen aan de universiteit van Carleton in Quebec. Het magazine veranderde zijn naam in 1996 in Vice  en gebruikte een DIY aanpak om over uiteenlopende onderwerpen en thema’s te berichten. In de prille jaren van het progressieve magazine werd er vooral bericht over alternatieve cshane-smithultuur, en het als ‘punk’ gelabelde blad liet niet vaak een kans liggen om te provoceren. Later, vooral na de verhuis van de kantoren naar New York in 1999, werden er steeds meer artikels geschreven over content die als nieuws kan beschouwd worden.

Hierbij verviel het rebelse karakter van het blad echter niet, de journalisten houden zich tot op de dag van vandaag nog steeds niet aan de soms strikte regels van de journalistiek. Dit is dan ook vreemd genoeg datgene dat het ondertussen reusachtige mediaplatform zo siert. Als er ergens een reportage wordt gemaakt betreft dit geen opsomming van feiten, maar een subjectieve (in de positieve zin van het woord) kijk op het besproken thema, waar de ervaringen van de reporter vaak centraal staan, volgens de logica dat deze het thema met eigen ogen heeft kunnen onderzoeken en dus een onmiskenbare rol speelt in de verslaggeving ervan. Deze methode wordt in de wereld van de journalistiek bestempeld als immersion journalism, hierbij laat de reporter zich onderdompelen in de situatie waarover hij verslag doet.

Deze gedurfde manier van verslaggeving zorgde, ondanks zijn rebelse karakter, wel voor groeiende verkoopcijfers. Vice kende vanaf dan een snelle uitbreiding en begon te experimenteren met andere thema’s. De thema’s en terreinen die succesvol bleken te zijn kregen zo een eigen rubriek. Ondertussen was men ook volop bezig met het ontwikkelen van een toegankelijke videodienst die gehost werd op Youtube. Deze bereikte al snel het grootste segment van het publiek en de succesvolle rubrieken kregen dan ook hun eigen kanaal op Youtube en een eigen website. Rond deze elementen is het imperium van Smith momenteel gebouwd en zo is Vice ondertussen veel meer dan een kleinschalig magazine waarmee het uiteindelijk allemaal startte.

Deze groei is vooral zichtbaar in de enorme uitbreiding die Vice kende, met nieuwe thema’s, series, kanalen en magazines. Zo is er een eigen serie op HBO, waarvoor het een Grammy won; een populaire muziekkanaal, Noisey, dat bovendien de verhalen en de mensen achter de muziek belicht; Vice News, waarbij reporters ter plaatse zich laten onderdompelen in de belangrijkste en soms minder belangrijke internationale conflicten. Daarnaast startte Shane onder andere Munchies, een kanaal dat zich focust op voedsel; Vice Sports, what’s in a name?; Fightland, waarbij gevechtssporten centraal staan; Motherboard, dat culturele ontwikkelingen schetst in de wereld van nu en morgen.

Een tweede deel van de succesformule van Vice zijn de vaak nogal uitgesproken journalisten, noem sommige van hen maar gerust excentriek. Dit lijkt het nieuws dat ze proberen te brengen een extra dimensie te geven. Doordat de journalist is ondergedompeld in het verhaal waarover hij bericht en daarbij ook nog opvalt, komt het feit minder feitelijk over. Tegen de meeste regels van de journalistiek in zorgt de reporter voor een emotioneel element naast de feitelijke verslaggeving. Neem nu de coverage over het conflict in Oekraïne: hierbij bevindt de verslaggever zich vaak in de voorste linies, waar ontvoering om elke hoek dreigt, waar elk moment een mortier kan inslaan. Doordat de journalist op deze momenten duidelijk in beeld komt en zo zijn emoties toont, schetst hij het reële gevaar en de gevoelens die daarmee verbonden zijn (angst, paniek, etc).

Dit groeiende imperium is een pionier in de verandering van de huidige journalistiek die het soms vertikt om progressiever te zijn en die zich bang verschuild achter gevestigde waarden en normen. Shane Smith heeft met deze normen gebroken en ging resoluut voor een andere aanpak, in het begin vanuit een ietwat anarchistische mentaliteit, later vanuit een bewuste visie die ervoor zorgde dat nieuws op een andere manier werd verleend.

Goran Verluyten

Uiteenzetting

Afbakening

Als aspirant historicus is het haast een verplichting om tot op een zekere hoogte interesse tonen voor het reilen en zeilen van deze Pro-European integration protesters take cover from water sprayed from a fire engine at the site of clashes with riot police in Kievaardbol. Actualiteit staat namelijk onoverkomelijk in verbinding met historische feiten. Deze historische feiten zorgen er überhaupt voor dat er sprake kan zijn van actualiteit. Zonder het historisch feit van het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en het hierbij onafhankelijk worden van de deelstaten in 1991, zou er geen sprake zijn geweest van een militaire spanning tussen het huidige Rusland en Oekraïne die het afgelopen jaar de actualiteit heeft beheerst. Het hierboven vermelde historisch feit vormt een causaal verband met de actualiteit.

Is het echter zinvol om te suggereren dat deze blog de volledige actualiteit zal omvatten? Dat zou een utopie zijn en lijkt volkomen onrealistisch. Om een kwaliteitsvolle analyse van de actualiteit te garanderen, zal er een thematische en geografische afbakening moeten voorzien worden. Deze afbakening is uiterst subjectief en hangt af van mijn persoonlijke interessevelden. Zo zal deze blog voornamelijk handelen over de belangrijkste internationale conflicten. Zo zal de Belgische politiek, ondanks zijn soms boeiende omwentelingen, hier nauwelijks aan bod komen. Ook liefhebbers van sensatienieuws of lokale journalistiek zullen elders hun dorst moeten laven. Hier namelijk geen pseudowetenschappelijke analyses over ufo verschijningen of een verslag over de zoveelste honderdjarige in het zoveelste plattelandsgehucht.

De meeste berichten zullen dus handelen over de conflicten die de media op dat moment het meest beheersen. Van de conflicten in Irak en Syrië tot de oorlog in Oekraïne en de drugskartels in Zuid-Amerika. Omdat het niet altijd over gewapende conflicten moet gaan, worden deze dan ook afgewisseld met verslagen en inzichten over minder bekende thema’s zoals lobbyisten en hun invloed op de beleidsvoering of een kijk op de wapenindustrie.

Context

Met actualiteit wordt hier dan ook niet gemikt op de snelste berichtgeving en de nieuwste feiten. Daarentegen wel een kritische kijk op gebeurtenissen die nog steeds relevant zijn voor de actualiteit. Zo is de Arabische revolutie alweer bijna vier jaar geleden, maar deze gebeurtenis beïnvloed nog steeds de huidige situatie in het Midden-Oosten. Daarom dat het belangwekkend  kan zijn om deze gebeurtenis opnieuw te bekijken vanuit een kritisch oogpunt om een verklaring te zoeken voor de actuele ontwikkelingen in die regio. Dit is namelijk wat er vaak ontbreekt in mainstream media, er worden dan wel actuele feiten weergeven, maar er is al te vaak een gebrek aan context. Zo lijkt iedereen haast vergeten wat de redenen zijn voor de huidige spanningen in Oekraïne of het Midden-Oosten. Iedereen is wel op de hoogte wat er daar dag op dag gebeurt, maar de meeste lijken dit na enkele maanden weer vergeten en leggen zelden de link tussen de situatie enkele jaren geleden en de huidige ontwikkelingen. Beide staan in feite enorm vaak in een direct of indirect verband met elkaar. Indien de media meer gewag maken van dergelijke nuances, zou dit het begrijpen van hedendaagse conflicten niet ten goede komen?

Kritiek

Kritiek is zodoende een begrip dat tot de basis van deze blog behoort. Een kritische blik is bijgevolg  tegelijk het doel en de oorzaak van mijn beslissing om zelf naar mijn pen te rijken. Sinds ik mijn opleiding als historicus aanving kwam ik in contact met bronnenmateriaal om historische vraagstellingen te beantwoorden. Deze bronnen kunnen enkel correct worden gehanteerd als ze op een kritische manier worden behandelt. Zo mag er niet vanuit worden gegaan dat de nominatief weergeven auteur ook daadwerkelijk de echte schepper van de bron in kwestie is. Een kritische blik leert dat er verschillende redenen kunnen zijn om de weergeven auteur niet ter vereenzelvigen met de reële auteur. Zo kan ook de inhoud fouten bevatten en de realiteit op een subjectieve manier weergeven zijn. Als de vraagstelling wil beantwoord worden moet dit alles in rekening worden gebracht. Op een vergelijkbare manier moet er worden omgegaan met journalistieke bronnen, in wezen verschilt de journalistiek op dit vlak weinig met de geschiedwetenschap.

Analyse

Deze drie factoren -afbakening, context en kritiek-  worden samengebracht in de analytische bril waardoor deze blog naar de actualiteit wil kijken. Conflicten en relaties tussen landen, verzetsgroepen of terreurcellen zijn namelijk niet eenvoudig op te vatten in een chronologie van feitelijke gebeurtenissen.  Ze hangen namelijk vaak samen met multi-causale oorzaken en vragen een genuanceerde blik om begrepen te worden. En zelf het begrijpen van de actualiteit is haast onmogelijk omdat we te ver van onze bronnen afstaan en ons niet kunnen verplaatsen in de hersenspinsels van de individuele actoren die deze actualiteit maken. Hoewel er niet naar een utopie gestreefd moet worden, kan er wel tot doel worden gesteld om een zo volledig mogelijke analyse op te maken van het betrokken nieuwsfeit. Omdat er voor de waarheid vaak dieper moet gezocht worden dan een enkel nieuwsbericht moet de actualiteit anders worden bekeken.

Goran Verluyten